BBB (Bilaman – Bilishni xohlayman – Bilib oldim)
Uch ustunli jadval: dars boshida nimani bilishi va nimani bilmoqchiligi, oxirida nimani o‘rganganini yozadi.
Metodning mohiyati
Uch ustunli jadval: dars boshida nimani bilishi va nimani bilmoqchiligi, oxirida nimani o‘rganganini yozadi. Bu metod o‘quvchini passiv tinglovchidan faol ishtirokchiga aylantiradi: bilim tayyor holda berilmaydi, balki o‘quvchilarning o‘zlari tomonidan izlab topiladi, muhokama qilinadi va mustahkamlanadi. Tarix fanida bunday yondashuv ayniqsa samarali, chunki tarixiy bilim sanalar va nomlardan tashqari sabab-oqibat bog‘lanishlarini, turli nuqtai nazarlarni va manbalarni tahlil qilishni talab qiladi.
Maqsad
Oldingi bilimlarni faollashtirish, o‘rganish motivatsiyasini oshirish va dars yakunida refleksiya qilish.
Qo‘llash tartibi
- Jadval chizing: «Bilaman», «Bilishni xohlayman», «Bilib oldim».
- Dars boshida 1- va 2-ustunlar to‘ldiriladi (3–4 daqiqa).
- Yangi mavzu o‘rganiladi.
- Dars oxirida 3-ustun to‘ldiriladi va 2-ustundagi savollarga javob topilganmi — tekshiriladi.
- Javobsiz qolgan savollar uyga vazifa yoki keyingi dars uchun qoldiriladi.
Tayyorgarlik
Darsdan oldin o‘qituvchi topshiriq varaqalari, manbalar (darslik parchasi, xarita, hujjat yoki rasm), vaqt nazorati uchun taymer va baholash mezonlarini tayyorlab qo‘yishi kerak. Metodni birinchi marta qo‘llayotganda uning qoidalarini doskaga yozib qo‘ying va 1–2 daqiqalik namuna ko‘rsating. Sinfdagi o‘quvchilar soniga qarab guruhlar tarkibini oldindan rejalashtiring: aralash darajadagi guruhlar odatda yaxshi natija beradi.
Dars rejasidagi o‘rni
«BBB (Bilaman – Bilishni xohlayman – Bilib oldim)» metodi asosan darsning boshlanishi (motivatsiya) bosqichida qo‘llanadi va taxminan 10 daqiqa vaqt oladi. 45 daqiqalik darsda uni boshqa usullar bilan uyg‘unlashtirish tavsiya etiladi: masalan, dars boshida qisqa blits-so‘rov yoki muzyorar, asosiy qismda ushbu metod, yakunda esa sinkveyn yoki BBB jadvali orqali refleksiya.
Maslahatlar
- 2-ustundagi savollarni dars rejasiga moslang.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Metodning maqsadini o‘quvchilarga tushuntirmaslik.
- Vaqtni noto‘g‘ri taqsimlash.
- Yakuniy xulosa va refleksiyani unutish.
Variantlar
- BBB+: to‘rtinchi ustun «Qanday o‘rgandim?»
Baholash
Namunaviy topshiriq
O‘xshash metodlar
🏛 Tarix darsidan to‘liq ssenariy
- Mavzu: «Turkistonda jadidchilik harakati». Jadval uchta ustunga bo‘linadi: Bilaman / Bilishni xohlayman / Bilib oldim.
- Dars boshida o‘quvchilar birinchi ikki ustunni to‘ldiradi (3–4 daqiqa).
- Yangi mavzu o‘rganiladi: matn, video yoki hikoya.
- Dars oxirida «Bilib oldim» ustuni to‘ldiriladi va «Bilishni xohlayman» savollaridan qaysi biriga javob topilgani tekshiriladi.
⏱ Vaqt taqsimoti (taxminiy)
| Topshiriqni tushuntirish, guruhlash | 2 daq |
| Mustaqil / guruhda ishlash | 5 daq |
| Taqdimot va muhokama | 2 daq |
| Xulosa va baholash | 1 daq |
🌐 Onlayn dars va katta sinfda
- Onlayn: topshiriqni Padlet, Google Jamboard yoki Telegram guruhidagi so‘rovnoma orqali bering; natijani ekranda birga ko‘ring.
- Katta sinf (35+ o‘quvchi): guruhlar sonini ko‘paytiring, har guruhga vaqt nazoratchisi tayinlang va taqdimotni 2–3 guruh bilan cheklang.
- Boshlang‘ich sinflar: topshiriqni rasmli kartochkalar bilan soddalashtiring.